{"id":613,"date":"2023-03-20T13:05:57","date_gmt":"2023-03-20T10:05:57","guid":{"rendered":"https:\/\/tansel.av.tr\/?p=613"},"modified":"2024-06-05T14:49:49","modified_gmt":"2024-06-05T11:49:49","slug":"sermaye-piyasasi-araclarinin-tokenizasyonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/sermaye-piyasasi-araclarinin-tokenizasyonu\/","title":{"rendered":"<strong>Sermaye Piyasas\u0131 Ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Tokenizasyonu<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>D\u00fcnya&#8217;dan \u00d6rnekler, T\u00fcrkiye \u0130\u00e7in \u00d6neriler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Finans, blokzincirlerinin ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ba\u015fta gelen kullan\u0131m \u00f6rneklerine sahip.<\/p>\n\n\n\n<p>Geleneksel finans, b\u00fcy\u00fck kurumlar\u0131 ve yasal d\u00fczenleyicileri ile b\u00fct\u00fcn olarak blokzincirlerine ge\u00e7ilecek yeni d\u00f6nemin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilot uygulamalar ve son olarak Almanya\u2019da Swarm \u015firketinin \u015eubat ay\u0131nda duyurdu\u011fu yasal ge\u00e7erlili\u011fe sahip uygulamalar h\u0131zlanarak \u00e7o\u011falacak. Bu alandaki \u00f6nemli \u00f6rnekleri, kurgulanan modelleri, yasal altyap\u0131lara dair bilgileri ve benzer uygulamalar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri bu yaz\u0131da g\u00f6rebileceksiniz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bitcoin ile hayat\u0131m\u0131za giren (izinsiz, public) blokzincirlerinin geleneksel sistemleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc en temel \u00f6zelli\u011fi, <em>verinin do\u011frulanmas\u0131-kaydedilmesi-transfer edilmesi<\/em> i\u00e7in banka, resmi kurum vb. arac\u0131lara ihtiya\u00e7 duymadan, merkeziyetsiz (decentralized) veya da\u011f\u0131t\u0131k (distributed) bir yap\u0131 i\u00e7erisinde, s\u00fcrekli ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde i\u015fleyen bir sanal kay\u0131t ve mutabakat sistemi olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6zelliklerden yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, geleneksel sistemler i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 etkisi olan iki \u00f6zellik kar\u015f\u0131m\u0131za geliyor:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" style=\"list-style-type:1\">\n<li><em>Verinin g\u00fcvenli \u015fekilde do\u011frulanmas\u0131-kaydedilmesi-transfer edilmesi <\/em>sayesinde, veriye ekonomik, hukuki vb. bir de\u011fer atfedilebilme imkan\u0131n\u0131n olmas\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Arac\u0131s\u0131z \u015fekilde ve sanal d\u00fcnyada i\u015fleyebilmesi sayesinde<\/em>, geleneksel sistemlere g\u00f6re h\u0131zl\u0131, az masrafl\u0131, co\u011frafi engellerin olmad\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7ok azald\u0131\u011f\u0131, 7\/24 \u00e7al\u0131\u015fan sistemlerin kurulabilmesine imkan sa\u011flamas\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bu iki \u00f6zelli\u011fin birle\u015fimi en \u00e7ok hangi alanlarda kendini g\u00f6sterebilirdi?<\/p>\n\n\n\n<p>Elbette finans alan\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>Finans, alt kategorileri yo\u011fun olan bir alan.<\/p>\n\n\n\n<p>Bitcoin taraf\u0131nda \u201cpara m\u0131, emtia m\u0131, \u00f6deme arac\u0131 m\u0131?\u201d gibi tart\u0131\u015fmalar halen devam ediyor ve farkl\u0131 \u00fclkeler buna farkl\u0131 cevaplar veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD Sermaye Piyasas\u0131 Kurulu (Securities and Exchange Commission) ba\u015fkan\u0131 Gary Gensler, son zamanlarda \u00f6n sinyallerini verdi\u011fi \u015fekilde, <em>Bitcoin\u2019in emtia oldu\u011funu ve Bitcoin d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm coinlerin ve token\u2019lar\u0131n yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011finde sermaye piyasas\u0131 arac\u0131 oldu\u011funu<\/em> iddia etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak mesele sadece bu tart\u0131\u015fmadan ibaret de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p>Finans alan\u0131ndaki fikirlerin ve uygulamalar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, <strong>sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n tokenize edilece\u011fi bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm d\u00f6nemiyle<\/strong> de ilgili.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte burada ba\u015fta <em>hisse senedi, tahvil, gayrimenkul sertifikalar\u0131, varl\u0131\u011fa dayal\u0131 menkul k\u0131ymetler<\/em> gibi \u00e7e\u015fitli t\u00fcrdeki menkul k\u0131ymetler olmak \u00fczere, t\u00fcm sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n tokenize edilece\u011fi yeni d\u00fczene dair \u00f6nemli geli\u015fmeleri g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>2019 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7e\u015fitli modeller pilot uygulamalar ile hayata ge\u00e7irildi. B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen finans d\u00fcnyas\u0131na kendisini yeni kabul ettirme \u00e7abas\u0131nda olan Binance\u2019in ba\u015far\u0131s\u0131z olan bir giri\u015fimi haricinde, geleneksel finans\u0131n (Traditional Finance, \u201cTradFi\u201d) \u00f6nemli oyuncular\u0131, blokzinciri uygulamalar\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde ad\u0131m ad\u0131m finans sistemine entegre ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Merkeziyetsiz finans (Decentralized Finance, \u201cDeFi\u201d) platformunu kuran Berlin merkezli Swarm\u2019\u0131n \u015eubat ay\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 uygulamaya gelmeden \u00f6nce, son d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7erisinde bu alandaki ana geli\u015fmelere bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Binance<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Binance, <strong>2021 y\u0131l\u0131nda<\/strong> Tesla, Apple ve Coinbase\u2019in hisse senetlerinin de\u011ferine ba\u011fl\u0131 token\u2019lar (Hisse Token, Stock Token) \u00e7\u0131kararak bu hisse senetlerini tokenize etti ve bunlar\u0131 Binance kullan\u0131c\u0131lar\u0131na sundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesaj \u015fuydu: <em>\u201cBu \u015firketlerin hisseleri i\u00e7in bankalara ve arac\u0131 kurumlara gitmeden, daha basit ve daha az masrafl\u0131 \u015fekilde bizden Hisse Token alabilirsiniz. Hissenin de\u011feri neyse, Hisse Token\u2019\u0131n de\u011feri de birebir ayn\u0131 olacak.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hisse Tokenlar sayesinde herkes kendi yat\u0131r\u0131m tutar\u0131na g\u00f6re, 1 hisse de\u011ferinden daha da k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferler i\u00e7in bile Tesla, Apple ve Coinbase\u2019in hissesine e\u015fde\u011fer Hisse Tokenlar\u0131 7\/24 ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde al\u0131p satabilecekti.<\/p>\n\n\n\n<p>Binance bu i\u015flemlerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in Almanya\u2019da lisansl\u0131 bir varl\u0131k y\u00f6netim \u015firketi olan CM-Equity AG ve bu \u015firket ad\u0131na hareket eden, \u0130svi\u00e7re merkezli Digital Assets AG ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Digital Assets AG, Binance kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n al\u0131m emri verdi\u011fi hisseye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen miktarda hisseyi CM-Equity AG ad\u0131na sat\u0131n al\u0131p, sonras\u0131nda blokzinciri \u00fczerinde s\u00f6z konusu hisselere denk gelen Hisse Tokenlar\u0131 olu\u015fturmaktayd\u0131. Hisseler ise CM-Equity AG ad\u0131na saklanmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Alman Federal Mali Denetleme Kurumu (\u201cBaFin\u201d), Binance\u2019in sermaye piyasas\u0131 kurallar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi gerek\u00e7esiyle Binance\u2019i incelemeye ald\u0131. E\u015f zamanl\u0131 olarak, \u0130ngiltere Mali Y\u00f6netim Kurumu da Binance\u2019in bu hizmetini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sermaye piyasalar\u0131 d\u00fczenleyicilerinin t\u00fcm dikkatini \u00fczerine \u00e7eken Binance, bu geli\u015fmelerden sonra k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde Hisse Token hizmetini sonland\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Binance\u2019in bu k\u0131sa s\u00fcreli ser\u00fcveni, piyasadaki kripto varl\u0131k hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle sermaye piyasas\u0131 d\u00fczenlemeleri konusunda hassas olmas\u0131 gerekti\u011finin ilk \u00f6nemli \u00f6rneklerindendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Binance (o d\u00f6nem zamanlama olarak belki biraz daha erken olsa da) d\u00fczenleyici kurumlar ile ileti\u015fim i\u00e7erisinde olarak, bu i\u015flemleri yasal d\u00fczenlemeleri bekleyip ba\u015flatsayd\u0131, yaz\u0131n\u0131n sonunda Swarm yerine muhtemelen Binance\u2019in bu konudaki ba\u015far\u0131s\u0131ndan ve b\u00fcy\u00fck gelirlerinden bahsederdik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale&nbsp;dijital varl\u0131klar ve tokenizasyon i\u015flemleri taraf\u0131nda geleneksel finansal sistemin en aktif akt\u00f6rlerinden. Bu alana odaklanmak \u00fczere, kendi i\u00e7 giri\u015fim program\u0131 kapsam\u0131nda Forge isimli bir i\u015ftirak kurdu. Forge, Fransa\u2019da yat\u0131r\u0131m \u015firketi ve Dijital Varl\u0131k Hizmet Sa\u011flay\u0131c\u0131 izinlerine sahip ve ba\u015fta menkul k\u0131ymetler olmak \u00fczere, sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n tokenize edilerek izinsiz (public) blokzincirlerinde security token olu\u015fturulmas\u0131 (ihrac\u0131) ile bunlar\u0131n yat\u0131r\u0131m\u0131 ve y\u00f6netimi konusunda ihra\u00e7\u00e7\u0131lara ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lara hizmet veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2019 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda<\/strong> Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale, Forge \u00fczerinden Ethereum a\u011f\u0131nda y\u00fcz milyon Avro de\u011ferinde tahvile (Obligations de Financement de l\u2019habitat, \u201cOFH\u201d) denk gelen ve bir security token olan OFH token ihrac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu i\u015flemin mutabakat\u0131 geleneksel finansal i\u015flemlerde oldu\u011fu gibi Avro cinsinden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Moody\u2019s ve Fitch taraf\u0131ndan OFH tokenlar i\u00e7in Aaa\/AAA notlar\u0131 verildi. Bu ihra\u00e7, Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale&nbsp;ve Forge\u2019un sermaye piyasas\u0131 faaliyetlerini geli\u015ftirmek ve blokzincirinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinden faydalanmak konusundaki pilot projesi oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2020 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda<\/strong> ise bu sefer k\u0131rk milyon Avro de\u011ferinde OFH Token ihrac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu sefer \u00f6demeler ve mutabakat Fransa Merkez Bankas\u0131 taraf\u0131ndan Avro yerine kullan\u0131lmak \u00fczere sadece test ama\u00e7l\u0131 olarak \u00fcretilen Merkez Bankas\u0131 Dijital Para Birimi (Central Bank Digital Currency, \u201cCBDC\u201d) ile yap\u0131ld\u0131 ve t\u00fcm i\u015flem ba\u015ftan sona blokzinciri \u00fczerinde (on-chain) ger\u00e7ekle\u015fti. Moody\u2019s ve Fitch bu i\u015flemi de Aaa ve AAA notlar\u0131 ile derecelendirdi. Bu ikinci pilot projede, sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ihrac\u0131n\u0131n ve mutabakat\u0131n\u0131n bankalar aras\u0131nda tamamen blokzinciri \u00fczerinde yap\u0131lmas\u0131 test edilmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Son olarak, <strong>2021 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131nda<\/strong> Forge, DAI isimli stablecoin\u2019in ihra\u00e7\u00e7\u0131s\u0131 olan ve belirli t\u00fcrde kripto varl\u0131klar\u0131n teminat olarak kabul\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda DAI cinsinden kredi veren tan\u0131nm\u0131\u015f DeFi platformu MakerDAO ile OFH tokenlar\u0131n\u0131n da teminat olarak kabul edilmesi konusunda anla\u015fma sa\u011flad\u0131. Bu sayede Forge, OFH tokenlar\u0131n\u0131 teminat olarak MakerDAO\u2019ya vererek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda DAI ald\u0131 ve sonras\u0131nda DAI &#8211; Amerikan Dolar\u0131 \u2013 DAI d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerini yaparak MakerDAO\u2019ya DAI cinsinden geri \u00f6demesini yap\u0131p OFH Token\u2019lar\u0131n\u0131 geri alma i\u015flemini tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu pilot proje sayesinde, tokenize edilen sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden yeni finansman yollar\u0131 yaratmak i\u00e7in DeFi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinden nas\u0131l yararlanabilece\u011fi ilk kez denenmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Avrupa Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>2021 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda,<\/strong> Avrupa Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131 (European Investment Bank, \u201cEIB\u201d) taraf\u0131ndan Ethereum \u00fczerinde bono ihrac\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu ihra\u00e7, bankalar taraf\u0131ndan blokzinciri \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in yap\u0131lan ilk bono ihrac\u0131 oldu. EIB, bono ihrac\u0131n\u0131 Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale, Banco Santander ve Goldman Sachs arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130hra\u00e7 kapsam\u0131nda, Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale\u2019nin yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz k\u0131rk milyon Avro tutar\u0131ndaki ihra\u00e7 i\u015fleminde oldu\u011fu gibi, Fransa Merkez Bankas\u0131 yine test ama\u00e7l\u0131 CBDC \u00fcretti. Bono yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ilk olarak sahip olduklar\u0131 Avro tutar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu \u00fcretilen s\u0131n\u0131rl\u0131 CBDC\u2019leri Fransa Merkez Bankas\u0131\u2019ndan al\u0131p, bono \u00f6demelerini EIB\u2019nin elektronik c\u00fczdan\u0131na CBDC cinsinden yapt\u0131lar ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendi elektronik c\u00fczdanlar\u0131na sat\u0131n alm\u0131\u015f olduklar\u0131 bonolar g\u00f6nderildi. EIB de bu \u015fekilde edinmi\u015f oldu\u011fu CBDC\u2019leri Fransa Merkez Bankas\u0131\u2019na g\u00f6ndererek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Avro ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu uygulama, bono veya ba\u015fka sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ihrac\u0131 konusunda \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131 olarak kayda ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>JP Morgan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>JP Morgan da Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale&nbsp;gibi blokzincirleri ve TradFi ile DeFi\u2019\u0131n kesi\u015fim alanlar\u0131 konusunda aktif olarak yat\u0131r\u0131m yapan b\u00fcy\u00fck finans kurumlar\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n<p>Singapur Merkez Bankas\u0131 (\u201cMAS\u201d), varl\u0131k tokenizasyonunun ekonomik potansiyelini ve katma de\u011ferli kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131 finans sekt\u00f6r\u00fcyle ortakla\u015fa incelemeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimi olan Project Guardian\u2019\u0131 <strong>2022 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda<\/strong> duyurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>MAS, Project Guardian kapsam\u0131nda d\u00f6rt ana alanda pilot uygulamalar yapmay\u0131 planl\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" style=\"list-style-type:1\">\n<li>Dijital varl\u0131klar\u0131n platformlar ve likidite havuzlar\u0131 aras\u0131nda al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan a\u00e7\u0131k ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilir a\u011flar olu\u015fturmak i\u00e7in izinsiz (public) blokzincirlerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek<\/li>\n\n\n\n<li>Do\u011frulanabilir kimlik bilgilerini DeFi protokollerine kat\u0131lmak isteyen kurulu\u015flara do\u011frulama i\u015flemini yaparak ileten, yasal d\u00fczenlemelere tabi finansal kurumlar olu\u015fturmak<\/li>\n\n\n\n<li>Sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n dijital varl\u0131k bi\u00e7iminde temsilinin ve mevduat kabul eden finans kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan izinsiz (public) blokzincirlerinde ihra\u00e7 edilen tokenize edilmi\u015f mevduatlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesi<\/li>\n\n\n\n<li>Piyasa manip\u00fclasyonuna ve operasyonel risklere kar\u015f\u0131 d\u00fczenleyici \u00f6nlemlerin ve kontrol mekanizmalar\u0131n\u0131n DeFi protokollerine dahil edilmesinin incelenmesi<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>2022 y\u0131l\u0131 Kas\u0131m ay\u0131nda<\/strong> Project Guardian\u2019\u0131n ilk ba\u015far\u0131l\u0131 pilot uygulamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Bu pilot uygulamada DeFi\u2019\u0131n, finansal kurulu\u015flar i\u00e7in potansiyeli incelendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilot uygulamaya JP Morgan\u2019\u0131n blokzinciri ve dijital varl\u0131klar birimi olan JP Morgan Onyx, Singapur merkezli DBS Bank ve Singapur Borsas\u0131\u2019n\u0131n dijital varl\u0131k platformu olan Marketnode, Japonya merkezli SBI Digital Assets Holdings ve Singapur merkezli yat\u0131r\u0131m \u015firketi Temasek dahil oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilot uygulama i\u00e7in bir izinsiz (public) likidite (bor\u00e7 verme) protokol\u00fc olan Aave\u2019de izinli (permissioned) likidite havuzu olu\u015fturuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki faz olarak planlanan pilot uygulamada ilk olarak, Singapur Dolar\u0131 ve Japon Yeni ile Singapur ve Japon devlet tahvilleri tokenize edildi. Sonras\u0131nda bu tokenlar (tokenize halindeki varl\u0131klar) kullan\u0131larak, \u00e7apraz kur i\u015flemleri ve devlet tahvillerinin al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirildi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu uygulama sayesinde ilk defa, bir resmi otoritenin (merkez bankas\u0131) izni ile resmi para birimi \u00f6zel finans kurulu\u015fu taraf\u0131ndan tokenize edildi ve bu token\u2019lar ile devlet tahvillerinin al\u0131m sat\u0131m i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Swarm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Swarm, Berlin merkezli bir fintek \u015firketler grubu. Polygon a\u011f\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan izinli (permissioned) bir DeFi platformuna sahip. Ayr\u0131ca, Alman kanunlar\u0131 ve BaFin d\u00fczenlemeleri kapsam\u0131nda, sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7in arac\u0131l\u0131k hizmetleri, kendi hesab\u0131na al\u0131m sat\u0131m ve kripto emanet lisanslar\u0131 da bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Swarm kendi DeFi platformu \u00fczerinde, di\u011fer bir ifadeyle zincir-\u00fcst\u00fc (on-chain) olarak, D\u00fcnya\u2019da ilk kez yasal olarak tan\u0131nm\u0131\u015f bir \u015fekilde varl\u0131\u011fa dayal\u0131 (asset-backed) tokenlar\u0131n bireysel ve kurumsal yat\u0131r\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik olarak halka arz\u0131n\u0131<\/em> <strong>bu y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda<\/strong> duyurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk olarak, Tesla ve Apple hisse senetleri ile BlackRock tarafndan \u00e7\u0131kar\u0131lan iki ABD Hazine Bonosu (0-1 y\u0131l ve 1-3 y\u0131l) borsa yat\u0131r\u0131m fonunu (Exchange Traded Fund) tokenize ettiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu varl\u0131\u011fa dayal\u0131 tokenlar\u0131n saklamas\u0131n\u0131 Swarm yapm\u0131yor. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar getiri kazanabilecek \u015fekilde bu tokenlar\u0131 platformdaki likidite havuzlar\u0131na ekleyebilme veya kendi elektronik Web3 c\u00fczdanlar\u0131nda saklama imkanlar\u0131na sahip. Bu sayede, al\u0131m sat\u0131m i\u015flemlerindeki geleneksel maliyetler de azalt\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bireysel ve kurumsal yat\u0131r\u0131mc\u0131lar geleneksel piyasalardaki \u00e7al\u0131\u015fma saatlerine ba\u011fl\u0131 olmadan, 7\/24 olarak bu \u00fcr\u00fcnlerin al\u0131m sat\u0131m i\u015flemlerini yapabiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Swarm ileride farkl\u0131 hisse senetlerinin ve TradFi varl\u0131klar\u0131n\u0131n da tokenize edilerek halka arz edilece\u011fini duyurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Swarm\u2019un bu \u015fekilde operasyona ge\u00e7ebilmesini incelemek i\u00e7in \u00f6ncelikle <strong><em>Alman yasal d\u00fczenlemeleri i\u00e7inde kurulan yap\u0131<\/em><\/strong>ya bakmam\u0131z gerekli. Bu kapsamda, kar\u015f\u0131m\u0131za ilk olarak Alman federal h\u00fck\u00fcmetinin blokzinciri stratejileri kapsam\u0131nda haz\u0131rlanan ve 2021 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren, <strong><em>Elektronik Sermaye Piyasas\u0131 Ara\u00e7lar\u0131 Kanunu<\/em><\/strong> (Electronic Securities Act) \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kanun sayesinde, ilk olarak elektronik sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n hukuki kategorizasyonu yap\u0131ld\u0131 ve bunlar devirleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Alman Medeni Kanunu kapsam\u0131nda ta\u015f\u0131nabilir (maddi) e\u015fya (property &#8211; sachen) tan\u0131m\u0131na dahil edildi. Yine bu kanun ile blokzinciri-da\u011f\u0131t\u0131k defter teknolojisi kullan\u0131larak, sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ihra\u00e7 edilebilmesi d\u00fczenlendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Elektronik Sermaye Piyasas\u0131 Ara\u00e7lar\u0131 Kanunu sadece kendi b\u00fcnyesinde getirdi\u011fi yeni h\u00fck\u00fcmler ile de\u011fil, ayn\u0131 zamanda di\u011fer temel nitelikteki Alman yasalar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirip uyumla\u015ft\u0131rmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Bu kanun sayesinde, a\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz kanunlarda da de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131 ve bu sayede yasal d\u00fczenleme yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde uyum sa\u011fland\u0131:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bankac\u0131l\u0131k Kanunu<\/li>\n\n\n\n<li>Yat\u0131r\u0131m Kanunu<\/li>\n\n\n\n<li>Sermaye Piyasas\u0131 Ara\u00e7lar\u0131 \u0130zahnameleri Kanunu<\/li>\n\n\n\n<li>Tahvil-Bono Kanunu<\/li>\n\n\n\n<li>Teminatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Tahviller (Mortgage Tahvilleri) Kanunu<\/li>\n\n\n\n<li>Borsa \u0130daresi Y\u00f6netmeli\u011fi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Swarm\u2019un kurdu\u011fu yap\u0131ya bakarsak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>varl\u0131\u011fa dayal\u0131 tokenlar (Stock Certificate Token) Swarm\u2019un tamamen kendi i\u015ftiraki olan SwarmX GmbH taraf\u0131ndan ihra\u00e7 ediliyor.<\/li>\n\n\n\n<li>varl\u0131\u011fa dayal\u0131 tokenlar\u0131n izahnameleri Lihten\u015ftayn\u2019da bulunan Finansal Piyasalar Kurumu\u2019na kaydediliyor ve orada yap\u0131lan kay\u0131t sayesinde Almanya\u2019ya yetki devri (passporting) yap\u0131l\u0131yor.<\/li>\n\n\n\n<li>tokenlara dair ikincil i\u015flemler BaFin reg\u00fclasyonlar\u0131 kapsam\u0131nda, Swarm\u2019un DeFi platformu \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/li>\n\n\n\n<li>tokenlar, bizzat tokenlar\u0131 sat\u0131n alan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan saklan\u0131yor.<\/li>\n\n\n\n<li>ihra\u00e7 edilen tokenlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan varl\u0131klar ATG Azimut Treuhandgesellschaft GmbH (\u201cATG Azimut\u201d) taraf\u0131ndan saklan\u0131yor.<\/li>\n\n\n\n<li>token sahipleri diledikleri zaman ATG Azimut\u2019dan tokenlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan varl\u0131klar\u0131 talep etme hakk\u0131na sahipler.\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye \u0130\u00e7in \u00d6neriler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7meden \u00f6nce, bu yaz\u0131da anlat\u0131lan uygulamalardan yola \u00e7\u0131karak global \u00f6l\u00e7ekte \u00f6ne \u00e7\u0131kan unsurlar\u0131 saptayabilmemiz gerekir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Geleneksel finans, b\u00fcy\u00fck oyuncular\u0131 ve merkez bankalar\u0131 ile d\u00fczenleyici kurumlar gibi resmi otoriteleri ile blokzinciri d\u00fcnyas\u0131na h\u0131zla adapte oluyor ve bu h\u0131z gittik\u00e7e artacak.<\/li>\n\n\n\n<li>Bir\u00e7ok teknolojik geli\u015fmede oldu\u011fu gibi, blokzincirlerinin adaptasyonunda da eski ve yeninin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi melez uygulamalar\u0131 daha fazla g\u00f6rece\u011fiz.<\/li>\n\n\n\n<li>Genel olarak Anglo-Amerikan (common law) hukuk sistemlerindeki \u00fclkelerin inovasyon ve yeni teknolojilere adaptasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131 oldu\u011fu kabul edilse de K\u0131ta Avrupas\u0131 (civil law) hukuk sistemlerinde de ihtiyaca uygun yasal d\u00fczenlemelerin h\u0131zla yap\u0131labildi\u011fini ve bu \u015fekilde yasal olarak ge\u00e7erli uygulamalara ge\u00e7ilebildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Soci\u00e9t\u00e9 G\u00e9n\u00e9rale&nbsp;Fransa\u2019daki, Swarm ise Almanya\u2019daki yasal d\u00fczenlemeler sayesinde yukar\u0131da bahsedilen uygulamalar\u0131 yapabildiler. Bu \u00f6rnekler daha \u00e7o\u011falt\u0131labilir. \u0130svi\u00e7re\u2019nin de ana kanunlar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 basit nitelikteki d\u00fczenlemeler ile blokzinciri yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta Zug kantonunun kripto vadisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu \u015fekilde bir profesyonel a\u011f kuruldu\u011funu da izliyoruz.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>S\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc, t\u00fcm sermaye derinli\u011fi, kurumlar\u0131 ve payda\u015flar\u0131 ile koca bir finans sekt\u00f6r\u00fc, blokzinciri bazl\u0131 uygulamalara ge\u00e7menin arifesinde.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye ne yapabilir ve ne yapmal\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Ben T\u00fcrkiye\u2019nin kamu yap\u0131s\u0131n\u0131n (Avrupa) ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn (Amerika) \u00f6zellikleri gere\u011fi, Amerikan ve Avrupa tarz\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim. \u00c7o\u011fu zaman kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r aras\u0131ndaki uyumsuzlu\u011fun k\u00f6k\u00fcnde de bu tip farkl\u0131 tarzdaki y\u00f6netim beklentilerini ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesine melez \u00f6zelliklere sahip bir kamu-\u00f6zel sekt\u00f6r yap\u0131s\u0131 i\u00e7in bir alan d\u00fczenlenirken, ideal olarak iki enstr\u00fcmanl\u0131 bir yap\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir:<\/p>\n\n\n\n<p>1. K\u0131sa vadede teoriden eyleme ge\u00e7ilmesini sa\u011flayan, amaca ve ihtiyaca uygun, temel unsurlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran, belirlilik sa\u011flayan ama \u00e7ok detaylara inmeyen k\u00f6k yasal d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nitelikteki yasal d\u00fczenlemeden kas\u0131t, Almanya\u2019daki <em>Elektronik Sermaye Piyasas\u0131 Ara\u00e7lar\u0131 Kanunu<\/em>\u2019na benzer \u015fekilde, belirli amaca ve alana y\u00f6nelik, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve ayn\u0131 zamanda ilgili kanunlar\u0131n de\u011fi\u015fmesini ve uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da sa\u011flayan bir kanun.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u015fekilde hem kamu taraf\u0131nda temel kavramlar, tan\u0131mlar, yetkilendirme ve hukuki sorumluluk sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirlilik sa\u011flanabilir (Avrupa sistemi) hem de bu tip bir kanunun haz\u0131rlanmas\u0131 (\u00f6zellikle yabanc\u0131 \u00f6rnekleri de varken) h\u0131zla yap\u0131labilece\u011finden, \u00f6zel sekt\u00f6r i\u00e7in piyasada giri\u015fimlerin ve farkl\u0131 fikirlere dair uygulamalar\u0131n h\u0131zla \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131labilir (Amerikan sistemi). Sermaye Piyasas\u0131 Kurulu\u2019nun bu tip bir d\u00fczenleme sayesinde \u00f6zel sekt\u00f6r ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisinde D\u00fcnya\u2019daki \u00f6rneklere benzer pilot uygulamalara ba\u015flamas\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada sorun, sadece teknik a\u00e7\u0131ndan blokzincirinin uygulanmas\u0131 de\u011fil. O zaman zaten yasal d\u00fczenlemeye de ihtiya\u00e7 olmaz. \u00d6nemli olan, kamunun pilot uygulamalar\u0131 s\u00fcrse de \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn de e\u015f zamanl\u0131 olarak giri\u015fimleri ile piyasaya \u00e7\u0131kabilmesi.<\/p>\n\n\n\n<p>Piyasaya \u00e7\u0131kan uygulamalar ve orada test edilmi\u015f bilgiler olmadan sa\u011fl\u0131kl\u0131, detayl\u0131 ve uzun vadeli yasal d\u00fczenlemeler T\u00fcrkiye gibi dinamik bir yerde yeterli sonu\u00e7 vermez. Elbise hep dar gelir. Bu y\u00fczden T\u00fcrkiye\u2019de yasal d\u00fczenlemelerin s\u00fcrekli de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu sebeple, ilk ba\u015fta daha \u00e7er\u00e7eve nitelikte ve \u00f6zel giri\u015fimin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maya yeterli k\u00f6k yasal d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131 gerekli ve yeterli g\u00f6r\u00fclmeli.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u0130lk ba\u015fta yap\u0131lacak k\u00f6k yasal d\u00fczenleme ile paralel \u015fekilde ba\u015flayacak, toplumun ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n t\u00fcm payda\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131naca\u011f\u0131, D\u00fcnya\u2019daki benzer d\u00fczenlemelerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak incelenece\u011fi ve belki bunlardan daha da \u00f6nemlisi, T\u00fcrkiye\u2019deki ilk-k\u00f6k yasal d\u00fczenlemenin (be\u015f y\u0131l gibi) uzun s\u00fcre sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n takip edilece\u011fi, daha detayl\u0131 bir ana omurga niteli\u011finde yasal d\u00fczenleme yap\u0131labilir. Bu yasal d\u00fczenlemede ama\u00e7, devletin \u00e7ok fazla detaya girerek her \u015feyi d\u00fczenlemesi de\u011fil, zaman i\u00e7erisinde g\u00f6zlemlenecek t\u00fcm teknolojik geli\u015fmeler, sorunlar ve ihtiya\u00e7lar\u0131 kapsayacak ve \u00e7ok daha uzun s\u00fcre kal\u0131c\u0131 olabilecek bir d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki sosyal ve siyasal ko\u015fullar\u0131n bu ikili yakla\u015f\u0131m\u0131n hayata ge\u00e7mesini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Ancak imkans\u0131z de\u011fil. Di\u011fer yandan, ama\u00e7 ideal olan\u0131 ortaya koyup, uygulamada m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ona yakla\u015fabilmek olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Her ihtimalde, iki ad\u0131mdan birini se\u00e7mek zorunda kalsak, birinci ad\u0131mda belirtti\u011fim niteliklere uygun d\u00fczenlemeyi se\u00e7ip, zamanla o d\u00fczenlemeyi g\u00fcncelle\u015ftirerek ilerlemek tercih edilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u201ckanun \u00e7\u0131karal\u0131m ve detaylar\u0131 ikincil d\u00fczenlemelerle d\u00fczenleyici kurumlara b\u0131rakal\u0131m\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7o\u011fu zaman dillendirilir. Bu anlay\u0131\u015f belirli \u015fartlarla verimli olur:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kanun ve ikincil d\u00fczenlemeler aras\u0131nda denge sa\u011flanmal\u0131. Ana d\u00fczenleme kanun olmal\u0131, ikincil d\u00fczenlemeler \u00e7ok fazla olmamal\u0131, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar az say\u0131da tutulmal\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>kanunun bizzat kendisi yukar\u0131da birinci s\u0131rada belirtti\u011fim niteliklerde, az-\u00f6z olmal\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>ikincil d\u00fczenlemeler konusunda eli s\u0131k\u0131 hareket edilmeli. \u00d6rne\u011fin, bir lisans ba\u015fvurusu i\u00e7in gereken bilgi ve belgeler, ba\u015fvuru usul\u00fc vb. ikincil d\u00fczenlemeler ile yap\u0131labilir. Buna benzer konular d\u0131\u015f\u0131nda detaylar bar\u0131nd\u0131ran ve kanunu tekrara d\u00fc\u015fen ikincil d\u00fczenlemeler yap\u0131lmamal\u0131. \u0130kincil d\u00fczenleme \u00e7\u0131karma konusunda eli s\u0131k\u0131 olunmazsa yine detayl\u0131 d\u00fczenlemelere d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f olunur.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de kamu ve \u00f6zel t\u00fcm payda\u015flar\u0131 ile birlikte h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen ve olgunla\u015fan bir blokzinciri ve kripto sistemi g\u00f6rmek dile\u011fiyle\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Av. C. \u00c7a\u011fhan Tansel<\/p>\n\n\n\n<p>Mart 2023<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131ya dair ara\u015ft\u0131rmalardaki deste\u011fi i\u00e7in TANSEL b\u00fcnyesindeki ekip arkada\u015f\u0131m Av. Hasan Kaan Nazl\u0131\u2019ya te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya&#8217;dan \u00d6rnekler, T\u00fcrkiye \u0130\u00e7in \u00d6neriler \u00d6zet Finans, blokzincirlerinin ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin ba\u015fta gelen kullan\u0131m \u00f6rneklerine sahip. Geleneksel finans, b\u00fcy\u00fck kurumlar\u0131 ve yasal d\u00fczenleyicileri ile b\u00fct\u00fcn olarak blokzincirlerine ge\u00e7ilecek yeni d\u00f6nemin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda. Pilot uygulamalar ve son olarak Almanya\u2019da Swarm \u015firketinin \u015eubat ay\u0131nda duyurdu\u011fu yasal ge\u00e7erlili\u011fe sahip uygulamalar h\u0131zlanarak \u00e7o\u011falacak. Bu alandaki \u00f6nemli \u00f6rnekleri, kurgulanan modelleri, yasal altyap\u0131lara dair bilgileri ve benzer uygulamalar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri bu yaz\u0131da g\u00f6rebileceksiniz. Giri\u015f Bitcoin ile hayat\u0131m\u0131za giren (izinsiz, public) blokzincirlerinin geleneksel sistemleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc en temel \u00f6zelli\u011fi, verinin do\u011frulanmas\u0131-kaydedilmesi-transfer edilmesi i\u00e7in banka, resmi kurum vb. arac\u0131lara ihtiya\u00e7 duymadan, merkeziyetsiz (decentralized) veya da\u011f\u0131t\u0131k (distributed) bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-613","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yayinlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=613"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":688,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions\/688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}