Anayasa Mahkemesi\u2019nin 23.01.2025 tarihli, Aliye Ye\u015fil ve Di\u011ferleri (B.No: 2020\/28016) karar\u0131 (Karar), kamula\u015ft\u0131rma alan\u0131nda \u00f6nemli bir konuya de\u011finiyor.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Kamula\u015ft\u0131rma sonucunda ta\u015f\u0131nmaz sahiplerine tazminat (kamula\u015ft\u0131rma bedeli) \u00f6denmesi, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendirir ve kamula\u015ft\u0131rma i\u015fleminin merkezindedir.<\/p>\n\n\n\n
Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde mahkemeler kararlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururken nas\u0131l hareket etmeli?<\/p>\n\n\n\n
Karar, bilirki\u015fi raporunda ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7lar\u0131n kabul edilmesine veya bunlar\u0131n dikkate al\u0131nmamas\u0131na ili\u015fkin ilkeleri ortaya koyuyor. <\/p>\n\n\n\n
Karar\u2019a konu olan somut olayda bir ta\u015f\u0131nmaz, petrol kaynaklar\u0131n\u0131n aranmas\u0131, geli\u015ftirilmesi ve \u00fcretilmesi amac\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r (Me\u015fru Ama\u00e7).<\/p>\n\n\n\n
Kamula\u015ft\u0131rma s\u00fcreci 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019na g\u00f6re tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r (Kanunilik).<\/p>\n\n\n\n
Kamula\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi ve bu ilkenin de alt ilkesi olan Orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesi \u00e7o\u011funlukla \u00f6n plandad\u0131r. Hedeflenen kamu yarar\u0131 ile ta\u015f\u0131nmaz sahibi olan malikin bireysel yarar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken adil denge ancak malike tazminat \u00f6denmek suretiyle sa\u011flanabilir.<\/p>\n\n\n\n
Tazminat\u0131n belirlenmesi ve m\u00fclkiyet hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n \u201cger\u00e7ek\u201d de\u011ferinin 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019na g\u00f6re belirlenmesi ve ula\u015f\u0131lmak istenen kamu yarar\u0131 ile orant\u0131l\u0131 bir bedelin malike \u00f6denmesidir.<\/p>\n\n\n\n
Tazminat\u0131n somut olarak belirlenmesi i\u00e7in uygulamada bilirki\u015filerden rapor al\u0131narak \u201cobjektif de\u011fer art\u0131\u015f oran\u0131” belirlenmektedir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Objektif de\u011fer art\u0131\u015f oran\u0131 hesaplan\u0131rken, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n yola ve yerle\u015fim yerlerine yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131; ticari ve i\u015f kapasitesi; deniz, g\u00f6l, nehir gibi do\u011fal g\u00fczelliklere ve kaynaklara mesafesi; imarl\u0131 b\u00f6lgelere yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferini etkileyebilecek t\u00fcm \u00f6zellikler dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Objektif de\u011fer art\u0131\u015f oran\u0131 i\u00e7in bir \u00fcst s\u0131n\u0131r yoktur. Anayasa Mahkemesi, Anayasa gere\u011fi belirlenmesi gereken \u201cger\u00e7ek\u201d de\u011ferin belirlenmesini engelledi\u011fi gerek\u00e7esiyle, 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019nun m.11\/1-\u0131 bendinde yer alan \u201c(\u2026) arazi bedelinin yars\u0131n\u0131n ge\u00e7memek ve (\u2026)\u201d ibaresini Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bularak 10.4.2019 tarihli ve 2018\/156 E., 2019\/22 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile iptal etmi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 anlay\u0131\u015fla Anayasa Mahkemesi, objektif de\u011fer art\u0131\u015f\u0131n\u0131n belirlenmesi ile ilgili olarak, \u00f6nceki kararlar\u0131nda da \u00f6nemli bir konuyu vurgulam\u0131\u015f ve \u201cobjektif de\u011fer art\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin olarak bilirki\u015fi raporundaki somut tespitlere y\u00f6nelik herhangi bir ele\u015ftiri getirilmeden, soyut olarak \u2018objektif de\u011fer art\u0131\u015f\u0131n\u0131n belli bir oran\u0131 ge\u00e7emeyece\u011fi\u2019nin kabul edilmesinin ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinin belirlenmesini engelledi\u011fi\u201d gerek\u00e7esiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Saadet Esin (B.No: 2014\/18103, 26.10.2017), Celal Af\u015fin ve di\u011ferleri (B.No: 2015\/18943), 19.09.2018, Ahmet Koca ve di\u011ferleri (B.No: 2018\/17345, 19.10.2021)).<\/p>\n\n\n\n
Karar\u2019a g\u00f6re; \u201c(\u2026) bilirki\u015finin bilimsel veya teknik uzmanl\u0131k gerektiren ve objektif olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mahkemenin vak\u0131f olmad\u0131\u011f\u0131 meselelerde g\u00f6r\u00fc\u015f beyan etti\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, mahkemenin bilirki\u015fi raporunu yetersiz g\u00f6rmesi durumunda bunun gerek\u00e7esini ortaya koymas\u0131 gerekir. Mahkemenin gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131klamadan bilirki\u015fi raporunu h\u00fckme esas al\u0131namaz bulmas\u0131 raporun lehine oldu\u011fu ki\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yarg\u0131lama adaletini olumsuz y\u00f6nde etkileyebilece\u011fi gibi, kamula\u015ft\u0131rma bedelinin tespit edildi\u011fi davalarda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ger\u00e7ek bedelinin veya ta\u015f\u0131nmazda meydana gelen de\u011fer kayb\u0131n\u0131n ger\u00e7ek miktar\u0131n\u0131n tespit edilmesini de engeleyebilir\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Karar\u2019a konu olan somut olayda, bilirki\u015fi raporunda objektif de\u011fer art\u0131\u015f oran\u0131 %38 olarak tespit edilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yerel mahkeme, bilirki\u015fi raporunda yer alan tespitlere somut herhangi bir ele\u015ftiri getirmeksizin, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n belirli \u00f6zelliklerini gerek\u00e7e g\u00f6stererek bu oran\u0131 %26 olarak belirlemi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Yerel Mahkeme karar\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay 5. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan bozulmas\u0131, yerel mahkemenin ikinci karar\u0131 ve temyiz s\u00fcrecinin sona ermesi ile birlikte, t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7ler sonucunda oran %26 olarak tespit edilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin hukuka ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fu unsur, bilirki\u015fi raporunda objektif de\u011fer art\u0131\u015f\u0131 oran\u0131 hesab\u0131nda dikkate al\u0131nan unsurlar\u0131n \u201cneden dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebepleri somut olarak g\u00f6sterilmeden, objektif art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n bilirki\u015fi raporunda belirlenen orandan farkl\u0131 belirlenmesinin nedenleri a\u00e7\u0131klanmadan, bu kapsamdaki itirazlar hakk\u0131nda ilgili ve yeterli gerek\u00e7eyle de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan\u201d sonuca gidilerek kamula\u015ft\u0131rma bedelinin tespit edilmesidir. <\/p>\n\n\n\n
Bunlar\u0131n sonucunda, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda usule ili\u015fkin g\u00fcvencelerin somut olayda yerine getirilmedi\u011fi ve ta\u015f\u0131nmaz maliklerinin bu g\u00fcvencelerden yararland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi, kamula\u015ft\u0131rma bedelinin hesaplanmas\u0131nda objektif de\u011fer art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n belirlenmesi y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anayasa Mahkemesi\u2019nin 23.01.2025 tarihli, Aliye Ye\u015fil ve Di\u011ferleri (B.No: 2020\/28016) karar\u0131 (Karar), kamula\u015ft\u0131rma alan\u0131nda \u00f6nemli bir konuya de\u011finiyor.\u00a0 Kamula\u015ft\u0131rma sonucunda ta\u015f\u0131nmaz sahiplerine tazminat (kamula\u015ft\u0131rma bedeli) \u00f6denmesi, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendirir ve kamula\u015ft\u0131rma i\u015fleminin merkezindedir. Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde mahkemeler kararlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururken nas\u0131l hareket etmeli? Karar, bilirki\u015fi raporunda ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7lar\u0131n kabul edilmesine veya bunlar\u0131n dikkate al\u0131nmamas\u0131na ili\u015fkin ilkeleri ortaya koyuyor. Karar\u2019a konu olan somut olayda bir ta\u015f\u0131nmaz, petrol kaynaklar\u0131n\u0131n aranmas\u0131, geli\u015ftirilmesi ve \u00fcretilmesi amac\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r (Me\u015fru Ama\u00e7). Kamula\u015ft\u0131rma s\u00fcreci 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019na g\u00f6re tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r (Kanunilik). Kamula\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi ve bu ilkenin de alt ilkesi olan Orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesi \u00e7o\u011funlukla \u00f6n plandad\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-798","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yayinlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=798"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":804,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/798\/revisions\/804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tansel.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}