Kripto Varlıklara Dair Türkiye’de İlk İdari Düzenleme

Ne: TCMB tarafından hazırlanan Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik (“Yönetmelik”) 30.04.2021 tarihinde yürürlüğe girmek üzere Resmi Gazete’de yayımlandı.

Önemi: Türkiye’de mevzuat içerisinde yer alacak, kripto varlıklara dair ilk idari düzenleme.

Öne Çıkan Noktalar

1. Kripto Varlık Tanımı

Kripto varlıkların regülasyonlarda tanımlanmasına (günlük söyleyişle “sisteme dahil edilmesine”) yönelik beklentiler genel olarak kripto paraların “para” olarak mı “menkul kıymet” olarak mı yoksa “emtia” olarak mı tanımlanacağı şeklindeydi. Böyle bir tanım kripto varlıkların vergilendirilmesinin de temeli olacak.

Yönetmelik, kripto varlığı “gayri maddi varlık” olarak tanımladı ve yukarıda bahsettiğimiz 3 kategoriden para ile menkul kıymeti eleyecek şekilde, kripto varlıkların para (itibari para, kaydi para, elektronik para) veya menkul kıymet olmadığını belirtti.

Yönetmelik’e göre (m.3/1)“…kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade eder.”

2. Kripto Varlıklar Ödeme Aracı Olarak Kullanılamayacak

Son zamanlarda Paypal’ın kripto para ile ödemelerin yapılabileceğini duyurması gibi, kripto paraların bir ödeme aracı olarak kullanılabileceğine dair örnekler giderek artan sıklıkta haberlerde yer almaktaydı.

Yönetmelik (m.3/1-2) dünyadaki bu trendin aksine düzenlemeler getiriyor.

Buna göre, kripto varlıklar ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılamayacak ve ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılmasına yönelik hizmet sunulamayacak.

3. Kripto Para Borsalarına Para Aktarımı ve Bu Kuruluşlardan Para Çekilmesi İle İlgili Önemli Düzenleme

Kripto yatırımcıları Binance, BTC Turk, Paribu gibi kripto para borsalarına bankalar ile veya Papara gibi ödeme ve elektronik para kuruluşları aracılığıyla para yatırmakta.

Yönetmelik (m.4/2), Papara gibi ödeme ve elektronik para kuruluşları aracılığıyla kripto para borsalarına para yatırılmasının veya kripto para borsalarından bu kuruluşlar aracılığıyla para çekilmesinin 30.04.2021 itibariyle son bulacağına dair düzenleme getirdi.

4. Bankaları da Kapsayan “Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları”nın Ödeme Hizmetlerinde Kripto Varlık Kullanamaması

Yönetmelik (m.4/1) ödeme hizmeti sağlayıcılarının “ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında” kripto varlıkları kullanmalarını engelliyor.

Buna göre, ödeme hizmeti sağlayıcıları tarafından, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılacağı bir şekilde iş modelleri geliştirilemez, bu tür iş modellerine ilişkin herhangi bir hizmet sunulamaz.

Örnek olarak, “ödeme hizmetleri” kapsamında banka hesaplarına para yatırılması veya hesaplardan para çekilmesi, havale yapılması gibi işlemlerde veya bunları kapsayan projelerde kripto varlıklar kullanılamayacak. Burada TCMB’nin kripto varlıkların kripto para olarak kullanılmasının önüne geçilmesini amaçladığı görüşündeyiz. Bu da bize kripto varlığın “para / menkul kıymet / emtia” olarak nasıl tanımlanacağına dair bir ipucu veriyor.

Başka bir örnek de kısa zaman önce Visa’nın mutabakatlarında USD Coin (USDC – stable coin) kullanacağına dair duyurusu olabilir. Türkiye’deki ödeme işlemleri açısından bakıldığında bu tip projelerin önü kesilmiş durumda.

Örnekler epey çoğaltılacaktır ve TCMB’nin açıklamaları da Yönetmelik’in uygulanması için önemle takip edilmelidir.