SPK’DAN KRİPTO VARLIK HİZMET SAĞLAYICILAR İÇİN YENİ KURALLAR VE UYGULAMA DETAYLARI

SPK, kripto varlık hizmet sağlayıcılar/Platformlar ile ilgili yeni kuralları ve uygulama detaylarını 19.09.2024 tarihli bülteninde yayımladığı i-SPK.35.B.1 sayılı İlke Kararı kapsamında duyurdu. 

Öne çıkan konular aşağıdaki şekilde: 

1. Platformların kripto varlıklar ile kaldıraçlı işlem, ödünç verme ve kredi verilmesi (sonucu doğuracak) işlemleri yaptırması yasaklandı. 

Bu kapsamdaki açık pozisyonlar, müşteri mağduriyeti yaratmayacak şekilde ve uygun bir geçiş süreci çerçevesinde kapatılacak.

2. Platformlar, kendi cüzdanlarındaki kripto varlıklar kadar müşterileri ile işlem yapabilecek. 

Bunun önemli bir sonucu, Platformların likidite sağlayıcılar ile aralarındaki kripto varlık akışını ve hazine yönetimini iyi bir şekilde planlaması olacak. 

3. Kripto varlıkların müşterilerin kendi (özel, self-custody) cüzdanlarında saklanmaması halinde, Platformlar nezdindeki kayıtlarda “müşteri hesaplarında yer alan kripto varlıkların saklandığı cüzdanların anahtarlarına ilişkin kontrol”ün, en geç 08.11.2024 tarihine kadar Platformlarda olması gerekli. 

Bu hükme aykırı uygulamalar, “kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet” suçu kapsamında değerlendirilecek.

4. Kapalıçarşıda sık gördüğümüz türde, SPK’dan izin almaksızın, döviz bürosu benzeri yapıda çalışmak suretiyle kripto varlık/nakit çevirme işlemlerini yapanlar, Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SerPK) ilgili yaptırım hükümlerine tabi olacaklar.

5. Tokenizasyon Konusunda Önemli Uyarı

SPK, tokenizasyon konusunda özetle: 

a.Sermaye piyasası mevzuatına yönelik uygulama açısından, biz henüz ikincil düzenleme yapmadan tokenizasyon yapılamaz, bu kapsamda kripto varlık ihraç edilemez ve listelenemez;

b.Sermaye piyasası mevzuatı dışında, emtia, gayrimenkul vb. diğer kurum ve kuruluşların yetki ve düzenleme alanına giren varlıklar ve konular için de yükümlülükler ve yaptırımlar hala geçerli bunlara uymak zorundasınız. O alanlarda kripto varlıklar düzenlenmediği için bunlara yönelik kripto varlıklar platformlarda listelenemez;

a ve b’de bahsettiğimiz kripto varlıklar Platformlarda listelenmiş olsa bile, Platformlar bunların yeni satışını ve dağıtımını yapamaz

diye uyarıyor.

6. Platformlar, müşterileri arasındaki işlemler açısından, kripto varlıkların müşteri hesaplarında bulunmasından ve transferlerin gerçekleşmesinden sorumlu olacak. 

Ayrıca Platformlar, müşteriye ait kripto varlıklar ve nakit üzerinde kendileri veya üçüncü şahıslar lehine herhangi bir tasarrufta bulunamaz. 

Dolayısıyla, müşterilerin nakit ve kripto varlıklarının Platform varlıklarından ayrı tutulmasına dair Platformların sorumlulukları netleştirildi ve “Müşteri Nakitlerinin Alınması ve Saklanmasına” dair uygulamalar da bu kapsamda duyuruldu.

Buna göre: 

a) Müşteriler adına açılacak olan hesaplar açıkça ilgili platform müşterilerine ait olduğu belirtilecek şekilde tanımlanır ve amacı dışında kullanılamaz.

b) Platform müşterilerinin “nakit transferlerinin” bankalar veya ilgili mevzuatları uyarınca bu konuda yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilmesi zorunludur. 

Platformlarca “müşteri nakitleri” elden alınamaz, müşteriye elden teslim edilemez ve Platformlar nezdinde herhangi bir şekilde saklanamaz.

7. Sadece NFT’ler ve sanal oyunlardaki fayda (utility) tokenlarının alım-satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer ve saklama işlemlerini gerçekleştirenler SerPK’nun kapsamı dışında.

Ancak SPK tarafından yayımlanan “Faaliyette Bulunanlar Listesi”nde yer alan platformlar, örneğin bu kripto varlıkların satışı/takası/saklanması vs. için ayrı bir pazar yeri kurmak gibi, 19.09.2024 tarihinden itibaren bu kripto varlıklarla ilgili işlem yaptırırlarsa: 

a.buna ilişkin olarak SPK’na bildirimde bulunmaları

b.bu kripto varlıklara özgü ayrı bir pazarda yaptırılacak işlemler için müşterilerine emir alınan kanallardan “Bu pazarda işlem gören varlıklar 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun listelenme esasları dışında olup Sermaye Piyasası Kurulu’nun gözetim ve denetimine tabi değildir.” Mesajıyla bilgilendirme yapması ve bu bilgilendirme mesajının yatırımcı tarafından okunduğunun ve anlaşıldığının teyit edilmesi sonrasında emir almaları

gerekli. 

8. Likidite sağlayıcıların tanımı ilk kez yapıldı.

Buna göre:

*Asli faaliyeti likidite sağlamak üzere platformlara fiyat vermek ve verilen fiyatlar üzerinden işlem gerçekleştirmek olan

*SerPK’nun Platform tanımı kapsamına girecek şekilde yatırımcılara harici bir hizmet sunmayan

kuruluşlar, likidite sağlayıcı olarak, Platform sayılmayacak.

9. Müşteri Emirlerinin Alınacağı Kanallar/Mecralar ve Emirlerin Saklanması

9.1 Müşterilerin tüm emirlerinin, platformların SPK’na bildirdikleri: 

*kendilerine ait internet siteleri

*mobil uygulamaları

*Platformun yetkili personeli aracılığıyla platformların kayıtlı telefonları 

üzerinden alınması esastır. 

Bunların haricinde veya farklı sosyal medya mecraları (Whatsapp, Telegram vb.) vasıtasıyla müşteri emirleri alınamaz. 

9.2 Emirlere ilişkin kayıtların güvenli ve doğru bir şekilde tutulması gerekli.

Platformlar tarafından;

a) “İnternet sitesi veya mobil uygulama aracılığıyla alınan” emirlerde, 

*tarih

*zaman

*emri veren kaynağı

gösterecek şekilde, gerekli elektronik log kayıtlarının ve elektronik ortamda tutulan verilerin

b) Telefon ile alınan müşteri emirlerinde, 

*emirlere ilişkin ses kayıtlarının ve loglarının

değiştirilemez ve tahrif edilemez şekilde, dosya bütünlük değerlerinin zaman damgası ile saklanmasına imkan sağlayacak altyapının kurulması

ve 

ilgili veri ve kayıtların 08.11.2024 tarihinden itibaren bu esaslara uygun olarak tutulması 

zorunlu.

10. Platformların reklam ve pazarlama aktivitelerindeki ilkeler düzenleniyor. Aynı zamanda kripto fenomenlerine kötü haber diye de görülebilir:

a) Müşterilerine belirli bir getiri vaadi içeren veya bir veya birden fazla kripto varlığa yatırım yapılmasına yönlendiren nitelikte,

b) Herhangi bir yöntemle platforma müşteri kazandıran kişilere veya kazandırdıkları müşterilere, herhangi bir menfaat veya faydanın sağlandığı promosyon kampanyaları 

artık düzenlenemeyecek ve bu tip kampanyalar 15 gün içinde sonlandırılacak.

11. Doğrudan kullanıcıları arasında kripto varlıkların alım, satım ve takasının yapılmasına imkan sağlayan eşler arası (Peer to Peer-P2P) dijital pazar yerlerinde, kendi adına fakat başkası hesabına işlem yapılmasının düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilmesi, Kanun’un 99/A maddesi kapsamında izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti olarak değerlendirilebilecek. Bu faaliyetleri yürütenlerin 08.11.2024 tarihine kadar faaliyetlerini sonlandırmaları gerekli.

12.Platformlardan Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ’ye (MKK) veri transferi yapılmasına yönelik olarak; Platformların MKK tarafından belirlenecek teknik altyapıyla ilgili gereklilikleri sağlayarak MKK’nın öngöreceği şekil ve takvim çerçevesinde sistem entegrasyonu yapmaları gerekli.